Maarten van Leeuwen boeit de aanwezige SNVT’er met zijn verhaal

16 nov, 2026

Samenvatting

"Maar zo bedoelde ik het niet! Hoe we recht praten wat krom is" een interessante presentatie over hoe mensen – met name politici – controversiële uitspraken verdedigen. (Foto: Hellen Noort-Concession)

Maarten van Leeuwen, universitair docent aan het Leiden University Centre for Linguistics en co-auteur van het boek “Maar zo bedoelde ik het niet! Hoe we recht praten wat krom is”, hield afgelopen maandagavond, 9 november, een interessante presentatie over hoe mensen – met name politici – controversiële uitspraken verdedigen.

Aan de hand van actuele voorbeelden uit media en politiek liet hij – vanuit zijn expertise op het gebied van de linguïstische stilistiek, argumentatietheorie en retorica – zien hoe inzichten uit de klassieke retorica kunnen helpen wanneer je iets zegt wat onbedoeld kwetsend is of was.

Daartoe werd de zogenaamde statusleer toegelicht, en uiteengezet welke verdedigingslinies er kunnen worden opgeworpen. Er zijn wel 20 verdedigingsstrategieën, maar deze zijn onder te verdelen in vier linies:
1) ontkennen (“Dat heb ik nooit gezegd”);

2) je uitspraak een andere interpretatie geven (bijvoorbeeld: “Ik bedoelde dat anders” of “Het was maar een grapje!”);

3) verzachtende omstandigheden aanvoeren (zoals: “Ik was mezelf niet” of “Ik zei dat in een andere rol”); en

4) in de tegenaanval gaan (“Kijk naar jezelf!”).

Deze linies kunnen in principe worden gecombineerd, maar dat werkt niet als ze elkaar tegenwerken, zoals linie 1) en 3) – enerzijds ontkennen, maar vervolgens uitleggen dat je er niets aan kon doen. De vele voorbeelden, recente maar ook oudere, die Maarten liet zien, droegen bij aan ons begrip van de materie, en maakten ook dat de tijd voorbij vloog. Aan het eind van de presentatie bleek de conclusie toch te zijn dat een welgemeend sorry zeggen misschien wel het beste werkt!

Na de presentatie stond er zoals gewoonlijk een heerlijk buffet klaar en kon er volop worden na- en bijgepraat.

De volgende SNVT-bijeenkomst − de nieuwjaarsbijeenkomst − staat gepland voor maandag 11 januari!